THIẾU MÁU THIẾU SẮT Ở TRẺ EM – ĐỪNG ĐỂ TRẺ CHẬM LỚN VÌ THIẾU VI CHẤT QUAN TRỌNG

06/07/2026 10 Chăm sóc Sức khỏe Bé

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, thiếu máu thiếu sắt có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất, trí tuệ và khả năng học tập của trẻ.

Thiếu máu thiếu sắt là gì?
Thiếu máu thiếu sắt là tình trạng cơ thể không có đủ sắt để sản xuất hemoglobin – thành phần quan trọng của hồng cầu giúp vận chuyển oxy đến các cơ quan trong cơ thể. Đây là loại thiếu máu thường gặp nhất ở trẻ em, đặc biệt ở trẻ dưới 5 tuổi.

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, thiếu máu thiếu sắt có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất, trí tuệ và khả năng học tập của trẻ.

Vì sao trẻ bị thiếu sắt?
Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

Chế độ ăn thiếu thực phẩm giàu sắt.
Trẻ bú mẹ hoàn toàn kéo dài mà không được bổ sung sắt đúng thời điểm.
Ăn dặm muộn hoặc chế độ ăn mất cân đối.
Trẻ sinh non, nhẹ cân dự trữ sắt thấp từ khi sinh.
Nhiễm giun sán hoặc mất máu kéo dài.
Nhu cầu sắt tăng cao trong các giai đoạn tăng trưởng nhanh.

Dấu hiệu nhận biết thiếu máu thiếu sắt

Cha mẹ nên lưu ý khi trẻ có các biểu hiện:
✅ Da xanh, niêm mạc nhợt nhạt.
✅ Mệt mỏi, ít vận động, giảm khả năng tập trung.
✅ Chán ăn, ăn kém.
✅ Hay quấy khóc, dễ cáu gắt.
✅ Chậm tăng cân, chậm phát triển chiều cao.
✅ Dễ mắc các bệnh nhiễm trùng.
Ở trẻ nhỏ, thiếu sắt kéo dài còn có thể ảnh hưởng đến phát triển nhận thức, ngôn ngữ và hành vi.

Những trẻ có nguy cơ cao

Trẻ sinh non hoặc nhẹ cân.
Trẻ từ 6–24 tháng tuổi.
Trẻ ăn chay không được bổ sung đầy đủ dinh dưỡng.
Trẻ có bệnh lý đường tiêu hóa gây kém hấp thu.
Trẻ bị nhiễm giun móc hoặc mất máu mạn tính.

Chẩn đoán như thế nào?
Bác sĩ sẽ đánh giá dựa trên:

Khám lâm sàng.
Xét nghiệm công thức máu.
Định lượng ferritin huyết thanh và các chỉ số chuyển hóa sắt khi cần thiết.

Việc tự ý bổ sung sắt mà không có chỉ định có thể không hiệu quả hoặc gây tác dụng phụ.

Điều trị thiếu máu thiếu sắt
1. Bổ sung sắt theo chỉ định bác sĩ

Thường sử dụng sắt đường uống.
Uống đúng liều, đúng thời gian.
Tiếp tục điều trị thêm một thời gian sau khi hết thiếu máu để bổ sung dự trữ sắt.

2. Điều chỉnh chế độ ăn
Tăng cường các thực phẩm giàu sắt:

Thịt bò, thịt heo, thịt gia cầm.
Gan động vật.
Cá, tôm, cua.
Lòng đỏ trứng.
Các loại đậu.
Rau xanh đậm như rau dền, rau ngót, cải bó xôi.

Kết hợp thực phẩm giàu vitamin C như cam, quýt, bưởi, ổi giúp tăng hấp thu sắt.

3. Điều trị nguyên nhân

Tẩy giun định kỳ.
Điều trị các bệnh lý gây mất máu hoặc kém hấp thu.

Làm thế nào để phòng ngừa?
✔ Nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu.
✔ Cho trẻ ăn dặm đúng thời điểm và đầy đủ các nhóm thực phẩm.
✔ Bổ sung sắt dự phòng cho trẻ sinh non hoặc nhóm nguy cơ cao theo hướng dẫn của bác sĩ.
✔ Tẩy giun định kỳ cho trẻ từ 24 tháng tuổi theo khuyến cáo.
✔ Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm tình trạng thiếu máu.

Thông điệp dành cho cha mẹ
Thiếu máu thiếu sắt là bệnh lý phổ biến nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả. Khi thấy trẻ xanh xao, mệt mỏi, biếng ăn hoặc chậm phát triển, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn kịp thời.
Một trẻ đủ sắt sẽ có nền tảng tốt hơn cho sự phát triển thể chất, trí tuệ và tương lai khỏe mạnh.

Tài liệu tham khảo

World Health Organization (WHO). Anaemia in children. Geneva: World Health Organization; 2024.
World Health Organization (WHO). Guideline: Daily iron supplementation in infants and children. Geneva: WHO; 2016.
Bộ Y tế Việt Nam. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh thường gặp ở trẻ em. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học.
Viện Dinh dưỡng Quốc gia. Thiếu máu thiếu sắt ở trẻ em và biện pháp phòng ngừa. Hà Nội: Bộ Y tế Việt Nam.

BS Nguyễn Thị Vàng – Khoa Cấp cứu nhi

TAGS: thiếu máu thiếu sắt ở trẻ em đừng để trẻ chậm lớn vì thiếu vi chất quan trọng thieu mau thieu sat o tre em dung de tre cham lon vi thieu vi chat quan trong