PHẾ CẦU KHUẨN - MỐI ĐE DỌA THẦM LẶNG
09:42 - 02/11/2026 7 Chăm sóc Sức khỏe Bé
Từ vùng mũi họng, vi khuẩn có thể lan rộng gây ra viêm tai giữa, viêm xoang hoặc viêm phổi. Nguy hiểm hơn, phế cầu khuẩn có thể xâm nhập vào máu hoặc hệ thần kinh, gây nhiễm trùng huyết, viêm màng não và có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
1. Phế cầu khuẩn có thực sự nguy hiểm?
Phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) là loại vi khuẩn khu trú tại vùng mũi - họng gây ra nhóm bệnh lý nguy hiểm. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, tỷ lệ trẻ mang phế cầu khuẩn ở vùng mũi họng có thể dao động từ 27% đến 85%.
Phế cầu khuẩn lây truyền chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp. Khi người mang vi khuẩn ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần với người khác, phế cầu có thể lan truyền từ người này sang người khác. Vì tỷ lệ mang mầm bệnh cao, trẻ nhỏ dễ vô tình trở thành nguồn lây truyền vi khuẩn trong các hoạt động tiếp xúc hàng ngày.
Dữ liệu giám sát tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 và Bệnh viện Nhi Đồng 2 trong giai đoạn 2012‑2021 ghi nhận, phế cầu khuẩn là tác nhân phổ biến nhất gây viêm màng não do vi khuẩn ở trẻ dưới 5 tuổi, chiếm tới 86,1% số trường hợp. Tại Bệnh viện Nhi trung ương, nghiên cứu trên 274 trẻ mắc bệnh phế cầu xâm lấn trong giai đoạn 2019-2022 ghi nhận 24 trường hợp tử vong. Đáng chú ý, 84,7% số ca tử vong thuộc nhóm trẻ dưới 5 tuổi. Tỷ lệ tử vong khoảng 8,8% đồng nghĩa trong nhóm bệnh nhi được nghiên cứu, cứ khoảng 11 trẻ mắc bệnh phế cầu xâm lấn thì có một trẻ không qua khỏi. Đây là con số cho thấy mức độ nghiêm trọng của căn bệnh, đặc biệt ở nhóm tuổi nhỏ.
2. Phế cầu khuẩn không chỉ gây viêm phổi?
Từ vùng mũi họng, vi khuẩn có thể lan rộng gây ra viêm tai giữa, viêm xoang hoặc viêm phổi. Nguy hiểm hơn, phế cầu khuẩn có thể xâm nhập vào máu hoặc hệ thần kinh, gây nhiễm trùng huyết, viêm màng não và có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
WHO ghi nhận gánh nặng bệnh nặng và tử vong do phế cầu cao hơn ở trẻ em và người cao tuổi. Ngoài ra, những người mắc các bệnh lý nền mạn tính hoặc có hệ miễn dịch suy yếu là những người dễ diễn tiến nặng và có nguy cơ tử vong cao nhất khi nhiễm phế cầu. Theo báo cáo của WHO, phế cầu khuẩn là tác nhân truyền nhiễm gây ra khoảng 1,6 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu. Tại Việt Nam, mỗi năm ghi nhận khoảng 2,9 triệu lượt mắc viêm phổi và khoảng 4.000 ca tử vong. Đáng lo ngại, ở trẻ nhỏ và người cao tuổi, tỷ lệ tử vong có thể tăng lên rất cao.
3. Làm thế nào để chủ động phòng bệnh phế cầu hiệu quả?
Để bảo vệ bản thân và gia đình, mỗi người cần thực hiện các biện pháp sau:
- Chủ động tiêm vắc xin: Tiêm vắc xin là một trong những biện pháp quan trọng để phòng bệnh do phế cầu và giảm nguy cơ mắc bệnh nặng. Các loại vắc xin ngừa phế cầu hiện nay:
+ Vắc xin cộng hợp (PCV10, PCV13, PCV15, PCV20): tạo đáp ứng miễn dịch tốt ở trẻ nhỏ và có khả năng tạo trí nhớ miễn dịch.
+ Vắc xin polysaccharide (PPSV23): bao phủ nhiều týp huyết thanh hơn PCV13, nhưng đáp ứng miễn dịch và trí nhớ miễn dịch khác với vắc xin cộng hợp.
- Thực hiện tốt vệ sinh phòng bệnh: Thường xuyên rửa tay, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, giữ môi trường sống luôn thông thoáng và tránh xa khói thuốc.
- Tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh: Phế cầu khuẩn hiện đã kháng nhiều loại kháng sinh thông thường. Việc dùng kháng sinh bừa bãi, không đúng chỉ định chính là nguyên nhân thúc đẩy tình trạng kháng thuốc, khiến bệnh ngày càng khó chữa trị hơn.
4. Hiện nay bệnh viện Sản Nhi An Giang đã triển khai tiêm ngừa các loại vắc xin phế cầu như:
Liên hệ với chúng tôi Bệnh Viện Sản - Nhi An Giang:
Phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) là loại vi khuẩn khu trú tại vùng mũi - họng gây ra nhóm bệnh lý nguy hiểm. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, tỷ lệ trẻ mang phế cầu khuẩn ở vùng mũi họng có thể dao động từ 27% đến 85%.
Phế cầu khuẩn lây truyền chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp. Khi người mang vi khuẩn ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần với người khác, phế cầu có thể lan truyền từ người này sang người khác. Vì tỷ lệ mang mầm bệnh cao, trẻ nhỏ dễ vô tình trở thành nguồn lây truyền vi khuẩn trong các hoạt động tiếp xúc hàng ngày.
Dữ liệu giám sát tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 và Bệnh viện Nhi Đồng 2 trong giai đoạn 2012‑2021 ghi nhận, phế cầu khuẩn là tác nhân phổ biến nhất gây viêm màng não do vi khuẩn ở trẻ dưới 5 tuổi, chiếm tới 86,1% số trường hợp. Tại Bệnh viện Nhi trung ương, nghiên cứu trên 274 trẻ mắc bệnh phế cầu xâm lấn trong giai đoạn 2019-2022 ghi nhận 24 trường hợp tử vong. Đáng chú ý, 84,7% số ca tử vong thuộc nhóm trẻ dưới 5 tuổi. Tỷ lệ tử vong khoảng 8,8% đồng nghĩa trong nhóm bệnh nhi được nghiên cứu, cứ khoảng 11 trẻ mắc bệnh phế cầu xâm lấn thì có một trẻ không qua khỏi. Đây là con số cho thấy mức độ nghiêm trọng của căn bệnh, đặc biệt ở nhóm tuổi nhỏ.
2. Phế cầu khuẩn không chỉ gây viêm phổi?
Từ vùng mũi họng, vi khuẩn có thể lan rộng gây ra viêm tai giữa, viêm xoang hoặc viêm phổi. Nguy hiểm hơn, phế cầu khuẩn có thể xâm nhập vào máu hoặc hệ thần kinh, gây nhiễm trùng huyết, viêm màng não và có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
WHO ghi nhận gánh nặng bệnh nặng và tử vong do phế cầu cao hơn ở trẻ em và người cao tuổi. Ngoài ra, những người mắc các bệnh lý nền mạn tính hoặc có hệ miễn dịch suy yếu là những người dễ diễn tiến nặng và có nguy cơ tử vong cao nhất khi nhiễm phế cầu. Theo báo cáo của WHO, phế cầu khuẩn là tác nhân truyền nhiễm gây ra khoảng 1,6 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu. Tại Việt Nam, mỗi năm ghi nhận khoảng 2,9 triệu lượt mắc viêm phổi và khoảng 4.000 ca tử vong. Đáng lo ngại, ở trẻ nhỏ và người cao tuổi, tỷ lệ tử vong có thể tăng lên rất cao.
3. Làm thế nào để chủ động phòng bệnh phế cầu hiệu quả?
Để bảo vệ bản thân và gia đình, mỗi người cần thực hiện các biện pháp sau:
- Chủ động tiêm vắc xin: Tiêm vắc xin là một trong những biện pháp quan trọng để phòng bệnh do phế cầu và giảm nguy cơ mắc bệnh nặng. Các loại vắc xin ngừa phế cầu hiện nay:
+ Vắc xin cộng hợp (PCV10, PCV13, PCV15, PCV20): tạo đáp ứng miễn dịch tốt ở trẻ nhỏ và có khả năng tạo trí nhớ miễn dịch.
+ Vắc xin polysaccharide (PPSV23): bao phủ nhiều týp huyết thanh hơn PCV13, nhưng đáp ứng miễn dịch và trí nhớ miễn dịch khác với vắc xin cộng hợp.
- Thực hiện tốt vệ sinh phòng bệnh: Thường xuyên rửa tay, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, giữ môi trường sống luôn thông thoáng và tránh xa khói thuốc.
- Tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh: Phế cầu khuẩn hiện đã kháng nhiều loại kháng sinh thông thường. Việc dùng kháng sinh bừa bãi, không đúng chỉ định chính là nguyên nhân thúc đẩy tình trạng kháng thuốc, khiến bệnh ngày càng khó chữa trị hơn.
4. Hiện nay bệnh viện Sản Nhi An Giang đã triển khai tiêm ngừa các loại vắc xin phế cầu như:
Liên hệ với chúng tôi Bệnh Viện Sản - Nhi An Giang:
- Tài liệu tham khảo:
1. Tổ chức Y tế thế giới (2019). WHO position paper: Pneumococcal conjugate vaccines in infants and children under 5 years of age https://www.who.int/publications/i/item/10665-310968
2. Tổ chức Y tế thế giới (2018). Pneumococcus: Vaccine Preventable Diseases Surveillance Standards. https://www.thelancet.com/journals/langlo/article/PIIS2214-109X(23)00522-3/fulltext.
3. Phế cầu khuẩn - Mối đe dọa âm thầm với trẻ em
https://hanoimoi.vn/phe-cau-khuan-moi-de-doa-am-tham-voi-tre-em-1209610.html
4. Tổ chức Y tế thế giới (2018). Antibiotic resistance in Vietnam. https://www.who.int/vietnam/vi/health-topics/antimicrobial-resistance
5. Tổ chức Y tế thế giới (2007). Pneumococcal conjugate vaccine for childhood immunization-WHO position paper. https://apps.who.int/iris/handle/10665/240901. Wkly Epidemiol Rec. Geneva.;82:93–10
Tác giả: Bs Trần Phú Quý – Khoa Hồi sức tích cực Chống độc Nhi
2. Tổ chức Y tế thế giới (2018). Pneumococcus: Vaccine Preventable Diseases Surveillance Standards. https://www.thelancet.com/journals/langlo/article/PIIS2214-109X(23)00522-3/fulltext.
3. Phế cầu khuẩn - Mối đe dọa âm thầm với trẻ em
https://hanoimoi.vn/phe-cau-khuan-moi-de-doa-am-tham-voi-tre-em-1209610.html
4. Tổ chức Y tế thế giới (2018). Antibiotic resistance in Vietnam. https://www.who.int/vietnam/vi/health-topics/antimicrobial-resistance
5. Tổ chức Y tế thế giới (2007). Pneumococcal conjugate vaccine for childhood immunization-WHO position paper. https://apps.who.int/iris/handle/10665/240901. Wkly Epidemiol Rec. Geneva.;82:93–10
Tác giả: Bs Trần Phú Quý – Khoa Hồi sức tích cực Chống độc Nhi
Hotline
