THAI KỲ VÀ VIÊM GAN B
06/07/2026 5 Chăm sóc Sức khỏe Thai kỳ
Viêm gan virus B (VGVR B) là bệnh truyền nhiễm phổ biến toàn cầu, do virus viêm gan B (HBV) gây ra. Theo Báo cáo Toàn cầu về Viêm gan virus 2017 của Tổ chức Y tế Thế giới, HBV lây nhiễm qua đường máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con, Việt Nam nằm trong vùng dịch tễ lưu hành cao của nhiễm HBV (tỉ lệ nhiễm HBV > 8%) với đường lây chủ yếu là từ mẹ truyền sang con. Nhiều người nhiễm virus mạn tính nhưng không hề có triệu chứng cho đến khi xuất hiện các biến chứng nặng như xơ gan hoặc ung thư tế bào gan.
- Vì sao nên xác định có nhiễm HBV trong thai kỳ hay không?
Tuy nhiên, tỉ lệ lây nhiễm virus từ mẹ sang con khi mang thai có thể kiểm soát. Do đó, tất cả phụ nữ mang thai nên được tầm soát viêm gan B (bằng xét nghiệm HbsAg), nên thực hiện trong giai đoạn sớm ba tháng đầu của thai kỳ để có thể can thiệp kịp thời. Nếu xét nghiệm ban đầu cho thấy thai phụ không nhiễm HBV, nên lặp lại xét nghiệm ở giai đoạn cuối của thai kỳ. Điều này giúp không bỏ sót chẩn đoán nếu mẹ bầu mới bị nhiễm trong thời gian mang thai.
- Phòng lây truyền từ mẹ sang con
- Trẻ sinh ra từ mẹ có xét nghiệm HBsAg dương tính: tiêm kháng huyết thanh VGVR B và vắc xin VGVR B trong vòng 12 giờ sau sinh. Nên tiêm cùng thời điểm nhưng ở hai vị trí khác nhau. Sau đó tiêm đầy đủ các liều vắc xin VGVR B cho trẻ theo quy định của chương trình tiêm chủng mở rộng.
- Đối với các trường hợp sản phụ có tải lượng HBV DNA > 200.000 IU/mL (> 106copies/mL) hoặc HBsAg định lượng > 104 IU/mL, nên được tư vấn điều trị dự phòng lây truyền HBV từ mẹ sang con:
+ Dùng TDF (Tenofovir) từ tuần 24 - 28 của thai kỳ, nếu muộn hơn thì nên bắt đầu ít nhất 4 tuần trước sinh và liên tục đến 4 - 12 tuần sau sinh.
+ Theo dõi tình trạng của mẹ gồm triệu chứng lâm sàng, xét nghiệm AST, ALT mỗi 4 - 12 tuần, tải lượng HBV DNA trong vòng 24 tuần sau sinh để phát hiện VGVR B bùng phát.
+ Xét nghiệm HBsAg và anti-HBs cho trẻ > 12 tháng tuổi để đánh giá tình trạng nhiễm HBV.
Đối với phụ nữ đang điều trị viêm gan B mạn muốn có thai, nếu đang điều trị bằng thuốc không phải TDF thì chuyển sang TDF trước khi dự kiến có thai ít nhất 2 tháng.
Đối với phụ nữ mới phát hiện có thai trong khi đang điều trị kháng virus tiếp tục điều trị TDF, nếu đang điều trị thuốc không phải TDF thì chuyển sang TDF.
Việc nhiễm HBV không ảnh hưởng đến chỉ định sinh thường hay mổ lấy thai do không làm thay đổi tỉ lệ lây nhiễm.
- Mẹ viêm gan B hoàn toàn có thể nuôi con bằng sữa mẹ
Mẹ nhiễm vi-rút viêm gan B được khuyến khích cho con bú mẹ hoàn toàn. Nuôi con bằng sữa mẹ không làm tăng nguy cơ lây truyền sang con.
Những mẹ bầu có núm vú đang bị nứt hoặc chảy máu nên tạm thời ngưng cho con bú trực tiếp.
Huyết thanh có tác dụng bảo vệ trẻ khỏi virus trước khi vắc-xin tạo được tác dụng miễn dịch. Do đó, mẹ hoàn toàn có thể cho con bú ngay sau sinh mà không cần trì hoãn cho đến khi có miễn dịch từ vắc-xin. Nghiên cứu cho thấy nguy cơ lây truyền HBV cho con qua sữa mẹ là rất thấp.
Tài liệu tham khảo
- Bệnh viện Từ Dũ, Phác đồ điều trị Sản phụ khoa (2025), Khám thai, Trang 14-27.
- Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh, Bài giảng Sản khoa, Tầm soát nhiễm trùng ở thai phụ: HIV, viêm gan siêu vi và loạn khuẩn âm đạo, Trang 100-104.
- Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản (2016), Viêm gan và thai nghén, trang 152-153.
Bs. CKI. Hồ Kim Ngân, Bs. Nguyễn Thị Tuyết Mai - Khoa Sanh, Bệnh viện Sản - Nhi An Giang
Hotline
