Kiến Thức Y Khoa Thường Thức

PHẢN VỆ Ở TRẺ EM NHẬN BIẾT SỚM VÀ XỬ TRÍ CẤP CỨU

09:40 - 02/11/2026 6 Kiến Thức Y Khoa Thường Thức

Phản vệ là phản ứng dị ứng cấp tính, nghiêm trọng và nguy hiểm tính mạng nếu chậm trễ. Nhận biết sớm và cấp cứu đúng cách ngay từ đầu giúp bảo vệ an toàn tính mạng cho trẻ.

1. Nguyên nhân thường gặp
• Thực phẩm: Sữa bò, trứng, đậu phộng, các loại hạt, hải sản...
• Thuốc: Kháng sinh, thuốc giảm đau, thuốc gây mê/tê, vắc xin...
• Côn trùng: Vết đốt của ong, kiến và côn trùng có nọc độc...
• Khác: Latex (cao su), yếu tố môi trường, thủ thuật y tế...
2. Dấu hiệu nhận biết sớm
• Da và niêm mạc: Nổi mề đay, mẩn đỏ, ngứa, sưng môi, mắt, mặt, lưỡi.
• Hô hấp: Ho đột ngột, khàn tiếng, khò khè, khó thở, thở rít, tím tái.
• Tuần hoàn: Da tái lạnh, vã mồ hôi, mạch nhanh yếu, lơ mơ, tụt huyết áp.
• Tiêu hóa : Đau bụng dữ dội, nôn ói.
• Triệu chứng khác: Quấy khóc bất thường, cơ thể mềm nhũn.
3. Quy trình 5 bước xử trí cấp cứu ban đầu

Bước 1	Dừng tiếp xúc	Ngừng ngay thực phẩm, thuốc nghi ngờ. Không trì hoãn để tìm nguyên nhân.
Bước 2	Gọi cấp cứu	Gọi 115 hoặc khẩn cấp đưa trẻ đến y tế. Không để trẻ ở một mình.
Bước 3	Tiêm Adrenaline	Tiêm bắp bằng bút tiêm tự động (nếu có chỉ định). Thuốc ưu tiên số 1.
Bước 4	Tư thế an toàn	Nằm ngửa kê chân (khi tỉnh); Nửa nằm nửa ngồi (khi khó thở); Nằm nghiêng (khi nôn/lơ mơ). KHÔNG cho trẻ đứng/đi lại.
Bước 5	Theo dõi liên tục	Sát sao nhịp thở, tri giác và sắc mặt. Chuẩn bị CPR nếu ngừng thở.

4. Những sai lầm nguy hiểm cần tránh
• Chờ nổi mề đay: Không chờ trẻ nổi mề đay hay tụt huyết áp mới xử trí.
• Uống thuốc dị ứng: Chỉ cho uống siro/viên dị ứng mà bỏ qua triệu chứng hô hấp/tuần hoàn.
• Trì hoãn Adrenaline: Chờ xét nghiệm hoặc chờ xác định đúng tên dị vật/nguyên nhân.
• Vận động sai: Cho trẻ tự đứng dậy đi lại khi đang hoảng loạn, choáng váng.
• Về nhà sớm: Tự ý về nhà ngay khi triệu chứng vừa giảm mà chưa qua đánh giá y tế.
5. Thông điệp cho phụ huynh

3 NGUYÊN TẮC VÀNG CỨU SỐNG TRẺ:
1. NHẬN BIẾT SỚM các dấu hiệu bất thường sau khi tiếp xúc dị nguyên.
2. GỌI CẤP CỨU NGAY & tiêm Adrenaline kịp thời khi có chỉ định.
3. ĐƯA TRẺ ĐẾN BỆNH VIỆN theo dõi chuyên khoa ngay cả khi triệu chứng đã giảm.

Tài liệu tham khảo

Bộ Y tế. Thông tư số 51/2017/TT-BYT ngày 29/12/2017 về hướng dẫn phòng, chẩn đoán và xử trí phản vệ.
Resuscitation Council UK. Emergency treatment of anaphylaxis: Guidelines for healthcare providers. 2021.

Tác giả: BS Nguyễn Thị Vàng - Khoa Cấp cứu Nhi

TAGS: phản vệ ở trẻ em nhận biết sớm và xử trí cấp cứu phan ve o tre em nhan biet som va xu tri cap cuu