VÙI DƯƠNG VẬT

09:44 - 02/11/2026 6 Bệnh lý Sản - Phụ - Nhi Khoa

Mặc dù không phải là bệnh lý cấp cứu nguy hiểm, vùi dương vật gây ra nhiều ảnh hưởng về tâm lý, tiểu tiện, nguy cơ viêm nhiễm kéo dài và ảnh hưởng đến chức năng sinh lý sau này nếu không được chuẩn đoán và xử trí đúng thời điểm.

I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Vùi dương vật là một dị tật bẩm sinh hoặc thứ phát tương đối phổ biến ở hệ sinh dục nam, đặc biệt là ở trẻ em. Tình trạng này đặc trưng bởi việc thân dương vật có kích thước và hình thái bình thường nhưng bị vùi bên dưới lớp mô mỡ vùng mu hoặc do sự gắn kết bất thường của dải xơ dưới da.

Mặc dù không phải là bệnh lý cấp cứu nguy hiểm, vùi dương vật gây ra nhiều ảnh hưởng về tâm lý, tiểu tiện, nguy cơ viêm nhiễm kéo dài và ảnh hưởng đến chức năng sinh lý sau này nếu không được chuẩn đoán và xử trí đúng thời điểm. Việc phân biệt vùi dương vật với các dị tật khác như hẹp bao quy đầu thuần túy hay dương vật nhỏ đóng vai trò then chốt trong chỉ định điều trị.

II. NGUYÊN NHÂN VÀ CƠ CHẾ BỆNH SINH
1. Nguyên nhân bẩm sinh

Dải xơ Dartos bất thường: Do sự bất thường của lớp cơ/mạc Dartos, tạo thành các dải xơ bám dính, kéo lùi thân dương vật về phía sau xương mu.
Tăng sinh mô mỡ vùng mu: Tích tụ lớp mỡ quá dày trước xương mu che lấp thân dương vật.
Thiếu hụt da thân dương vật: Da cố định không đủ để che phủ thân dương vật khi cương cứng hoặc ở trạng thái nghỉ.

2. Nguyên nhân thứ phát

Béo phì: Thường gặp ở trẻ lớn và người trưởng thành.
Biến chứng sau phẫu thuật: Hậu quả của việc cắt bao quy đầu quá tay (cắt quá nhiều da) hoặc sẹo xơ co rút sau chấn thương/phẫu thuật vùng bẹn-bìu.

III. CHẨN ĐOÁN
1. Triệu chứng lâm sàng

Nhìn (Thăm khám tĩnh):
- Dương vật bị che khuất, chỉ thấy phần da bao quy đầu dạng ống hoặc nhô lên một phần rất nhỏ trên mặt da vùng mu.
- Khi trẻ tiểu, da bao quy đầu có thể bị phồng to như quả bóng (phồng bao quy đầu).
Sờ nắn (Thăm khám động):
- Kéo da vùng mu về phía xương mu: Thân dương vật và quy đầu chui ra ngoài với kích thước và chiều dài bình thường.
- Buông tay ra: Dương vật ngay lập tức bị tụt/vùi trở lại vào trong mô mỡ vùng mu.

2. Chẩn đoán phân biệt
Cần phân biệt rõ ràng vùi dương vật với các bệnh lý sau để tránh chỉ định sai (đặc biệt là tránh cắt bao quy đầu nhầm):

Hẹp bao quy đầu đơn thuần: Thân dương vật vẫn ở ngoài da vùng mu, chỉ có lỗ bao quy đầu hẹp không lộn được quy đầu.

Dương vật nhỏ (Micropenis): Toàn bộ cấu trúc dương vật (kể cả thể hang) đều nhỏ hơn chuẩn trung bình theo lứa tuổi (> 2.5 độ lệch chuẩn).
Dương vật dính (Webbed penis): Sự mất góc vương-bìu bình thường do nếp da nối liền từ thân dương vật xuống bìu.

IV. NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ
1. Điều trị bảo tồn (Không phẫu thuật)

Đối tượng: Trẻ nhỏ dưới 1–2 tuổi, vùi dương vật độ nhẹ do mỡ vùng mu và chưa có biến chứng viêm nhiễm.
Biện pháp:
- Giảm cân/kiểm soát cân nặng (nếu trẻ thừa cân).
- Hướng dẫn phụ huynh vệ sinh vùng quy đầu đúng cách (tuột nhẹ nhàng để vệ sinh, không cố giật mạnh).
- Theo dõi sự phát triển tự nhiên theo lứa tuổi.

2. Điều trị phẫu thuật (Can thiệp ngoại khoa)

Chỉ định:
- Vùi dương vật rõ rệt, không tự cải thiện sau theo dõi.
- Có biến chứng: Viêm tái phát nhiều lần, khó khăn khi đi tiểu (tiểu rắt, tiểu phồng bao quy đầu, tia tiểu yếu).
- Ảnh hưởng tâm lý nghiêm trọng khi trẻ đến tuổi đi học.
Mục tiêu phẫu thuật:
- Giải phóng toàn bộ thân dương vật khỏi dải xơ cố định bất thường.
- Cố định gốc dương vật (góc dương vật - mu) vào cân sâu (cân Buck hoặc cân xương mu).
- Tái tạo phủ da thân dương vật (sử dụng vạt da bao quy đầu hoặc ghép da nếu thiếu).
Một số kỹ thuật phổ biến: Kỹ thuật Shirley, kỹ thuật Donahoe, hoặc các biến thể chỉnh hình vạt da dạng Z-plasty.

Lưu ý quan trọng: KHÔNG tự ý thực hiện cắt bao quy đầu đơn thuần cho trẻ bị vùi dương vật. Việc cắt bỏ da bao quy đầu sẽ làm mất đi nguồn da quý giá cần thiết để che phủ thân dương vật khi phẫu thuật tạo hình sau này.

V. TIẾN TRIỂN VÀ BIẾN CHỨNG
1. Nếu không được điều trị kịp thời

Viêm nhiễm dai dẳng: Viêm bao quy đầu, viêm đường tiết niệu tái diễn do đọng nước tiểu và chất bựa sinh dục.
Tâm lý: Trẻ tự ti, mặc cảm với bạn bè khi bước vào tuổi đi học và tuổi dậy thì.
Rối loạn chức năng: Ảnh hưởng đến khả năng cương cứng và quan hệ tình dục ở tuổi trưởng thành.

2. Biến chứng sau phẫu thuật (cần theo dõi)

Phù nề da bao quy đầu/vạt da tái tạo (thường tự hết sau vài tuần).
Tụ máu hoặc nhiễm trùng vết mổ.
Tái phát vùi dương vật (do dính xơ thứ phát hoặc không cố định chắc gốc dương vật).

Khi có sự nghi ngờ về dương vật ở bé, ba mẹ có thể đưa bé đến khám và nhận sự tư vấn ở phòng khám ngoại bệnh viện Sản Nhi An Giang.

Tác giả: BS CKI. Đào Thành Trung - Khoa Ngoại Tổng quát

TAGS: vùi dương vật vui duong vat