VỆ SINH THÂN THỂ CHO NGƯỜI BỆNH TRƯỚC PHẪU THUẬT – YẾU TỐ QUAN TRỌNG PHÒNG NGỪA NHIỄM KHUẨN VẾT MỔ

1. Tổng quan
Nhiễm khuẩn vết mổ (Surgical Site Infection – SSI) là một trong những biến chứng thường gặp nhất sau phẫu thuật, chiếm khoảng 20% các nhiễm khuẩn liên quan chăm sóc y tế theo World Health Organization. SSI làm tăng thời gian nằm viện, chi phí điều trị và tỷ lệ biến chứng, thậm chí tử vong. Một trong những nguồn vi khuẩn chính gây nhiễm khuẩn vết mổ là hệ vi khuẩn thường trú trên da người bệnh. Vệ sinh thân thể trước phẫu thuật là biện pháp đơn giản, dễ thực hiện nhưng có hiệu quả quan trọng trong việc giảm tải vi khuẩn trên da, từ đó góp phần phòng ngừa nhiễm khuẩn vết mổ.

2. Mục đích
Thực hiện vệ sinh thân thể trước phẫu thuật nhằm:
•    Giảm số lượng vi khuẩn thường trú trên da 
•    Giảm nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ 
•    Nâng cao an toàn cho người bệnh trong gây mê và phẫu thuật 
•    Góp phần rút ngắn thời gian nằm viện và giảm chi phí điều trị 

3. Chỉ định
Áp dụng cho tất cả người bệnh chuẩn bị phẫu thuật, bao gồm:
•    Phẫu thuật chương trình 
•    Phẫu thuật cấp cứu (khi có thể thực hiện) 
•    Người bệnh nội trú hoặc ngoại trú có chỉ định phẫu thuật 

4. Thận trọng
Một số vấn đề cần lưu ý khi thực hiện vệ sinh thân thể:
•    Không cạo lông bằng dao cạo vì có thể gây trầy xước da 
•    Không sử dụng các sản phẩm gây kích ứng da 
•    Thận trọng ở người bệnh:  Theo Centers for Disease Control and Prevention, việc cạo lông không đúng cách có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn vết mổ.

5. Thực hành vệ sinh thân thể trước phẫu thuật
Trước phẫu thuật

- Người bệnh cần: tắm toàn thân trước phẫu thuật (tốt nhất tối hôm trước hoặc sáng ngày mổ) . Sử dụng: xà phòng thường hoặc dung dịch sát khuẩn chứa chlorhexidine (nếu có). Làm sạch kỹ: vùng phẫu thuật, các nếp gấp da. Không bôi: kem dưỡng, mỹ phẩm lên vùng phẫu thuật. Cắt móng tay, làm sạch móng (nếu đã sơn trước đó). Tháo trang sức, vật dụng cá nhân. Thay quần áo sạch trước khi vào phòng mổ 
- Xử lý lông vùng phẫu thuật
- Theo khuyến cáo của WHO và CDC: không cạo lông thường quy. Nếu cần thiết: sử dụng tông đơ điện và thực hiện ngay trước phẫu thuật.
Trong phẫu thuật
Nhân viên y tế: sát khuẩn da vùng mổ đúng quy trình. Sử dụng dung dịch sát khuẩn phù hợp 

Sau phẫu thuật
•    Giữ vết mổ: sạch, khô.
•    Hạn chế chạm tay vào vết mổ.
•    Theo dõi các dấu hiệu nhiễm khuẩn: sưng, đỏ, đau, chảy dịch.
•    Báo ngay cho nhân viên y tế khi có bất thường 

📌 Lưu ý quan trọng cho người bệnh trước phẫu thuật
•    Tuân thủ hướng dẫn vệ sinh thân thể của nhân viên y tế.
•    Không tự ý cạo lông vùng mổ tại nhà.
•    Không sử dụng sản phẩm lạ trên da trước phẫu thuật.
•    Báo với nhân viên y tế nếu có tổn thương da hoặc dị ứng.

Tài liệu tham khảo
1.    World Health Organization. Global guidelines for the prevention of surgical site infection. Geneva: WHO; 2016. 
2.    Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Guideline for the prevention of surgical site infection. 2017. 
3.    NICE. Surgical site infections: prevention and treatment. 
4.    Association for Professionals in Infection Control and Epidemiology (APIC). Guide to infection prevention for surgical patients. 


Tác giả: BS.CKI Trang Thế Anh, Khoa Gây mê - Hồi sức, Bệnh viện Sản - Nhi An Giang.