VACCINE RSV TRONG THAI KỲ

Virus hợp bào hô hấp (Respiratory Syncytial Virus - RSV) là nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới cấp tính và nhập viện liên quan ở trẻ sơ sinh và trẻ em trên toàn cầu. Gần như tất cả trẻ em sẽ bị nhiễm ít nhất một lần nhiễm RSV vào năm thứ hai của cuộc đời. Năm 2019, có 33 triệu trường hợp nhiễm trùng đường hô hấp dưới cấp tính liên quan đến RSV, 3,6 triệu trường hợp nhập viện liên quan đến RSV và 101.400 trường hợp tử vong do RSV ở trẻ em dưới 5 tuổi. Hơn 97% trường hợp tử vong liên quan đến RSV ở trẻ em xảy ra ở trẻ em sống ở các nước có thu nhập thấp và trung bình.

Tại Việt Nam, RSV là tác nhân hàng đầu gây nhiễm trùng hô hấp dưới ở trẻ nhỏ, chiếm tỷ lệ dương tính từ 24% đến 48% trong tổng số các ca viêm phổi nhập viện. Gánh nặng kinh tế do RSV gây ra đối với các gia đình Việt Nam là rất lớn; các nghiên cứu tại các bệnh viện nhi tuyến đầu ghi nhận chi phí điều trị cho một ca nhiễm RSV nặng (bao gồm nằm hồi sức và hỗ trợ hô hấp) có thể tiêu tốn tới 70% mức thu nhập trung bình hàng tháng của một gia đình tại khu vực đô thị. Động học lây truyền của virus tại Việt Nam có sự phân hóa rõ rệt theo địa lý và khí hậu. Tại khu vực miền Nam, RSV lưu hành quanh năm nhưng thường bùng phát mạnh vào mùa mưa (tháng 5 đến tháng 11). Ngược lại, tại miền Bắc, virus có xu hướng gia tăng mạnh mẽ vào các tháng chuyển mùa thu đông và xuân hè.

Trẻ sơ sinh dưới 6 tháng tuổi là nhóm đối tượng dễ tổn thương nhất do đặc điểm đường thở nhỏ, cơ hô hấp chưa phát triển hoàn thiện và hệ miễn dịch non yếu, khiến bệnh tiến triển rất nhanh dẫn đến suy hô hấp chỉ trong vài giờ. Sự ra đời của các giải pháp dự phòng chủ động thông qua vaccine thai kỳ đã trở thành một phần cốt lõi trong chiến lược bảo vệ sức khỏe trẻ em tại Việt Nam từ năm 2025 thông qua các Hướng dẫn Quốc gia mới nhất của Bộ Y tế.

Ngày 14/07/2025, Bộ Y tế Việt Nam đã chính thức ban hành Quyết định 2323/QĐ-BYT phê duyệt Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc và điều trị sơ sinh, đưa vaccine RSV vào danh mục khuyến cáo dự phòng then chốt. Theo đó, phác đồ quy định đối tượng tiêm là phụ nữ mang thai khỏe mạnh từ tuần thai thứ 24 đến 36, tối ưu là tuần thai thứ 32 đến 36.

Lý giải lựa chọn khung 32-36 tuần: Việc tiêm chủng trong giai đoạn này giúp đảm bảo nồng độ kháng thể truyền sang con đạt đỉnh vào thời điểm sinh đủ tháng. Quan trọng hơn, khung thời gian này giúp loại bỏ gần như hoàn toàn các mối lo ngại về việc vaccine gây ra sinh non ảnh hưởng đến kết cục của trẻ, vì trẻ sinh sau tuần 32 có tiên lượng sức khỏe tốt hơn rất nhiều so với trẻ sinh cực non. Thai phụ có thể tiêm đồng thời vaccine RSV với vaccine cúm tứ giá tại các vị trí tiêm khác nhau. Một số dữ liệu nghiên cứu lưu ý rằng đáp ứng miễn dịch với thành phần ho gà trong vaccine Tdap có thể bị giảm nhẹ khi tiêm cùng lúc với vaccine RSV. Tuy nhiên, ý nghĩa lâm sàng của hiện tượng này hiện chưa được chứng minh là làm giảm hiệu quả bảo vệ thực tế, do đó việc tiêm phối hợp vẫn được chấp nhận để đảm bảo bao phủ miễn dịch cho thai phụ.

Tài liệu tham khảo
1.    Bộ Y tế Việt Nam. Quyết định 2323/QĐ-BYT ban hành Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc và điều trị sơ sinh năm 2025. Ban hành ngày 14/07/2025.
2.    www.who.int/teams/immunization-vaccines-and biologicals/diseases/respiratory-syncytial-virus-(rsv)
3.    Yoshida LM, et al. Seasonality of respiratory viruses in hospitalized children in Central Vietnam. Sci Rep. 2020;10:17540.
4.    European Respiratory Review. Maternal RSV vaccination: passive immunity mechanism and kinetics. Eur Respir Rev. 2024;33:240106.


Tác giá: BS Trương Thị Tuyết Nhung- Khoa Sanh, Bệnh viện Sản - Nhi An Giang.