CÁC PHƯƠNG PHÁP TRÁNH THAI NỘI TIẾT

Là phương pháp tránh thai tạm thời có hiệu quả cao, kín đáo và thuận tiện, áp dụng cho hầu hết phụ nữ.
- Viên thuốc kết hợp estrogen và progestin (COCs): đòi hỏi phải uống thuốc đều đặn- không dùng khi đang cho con bú sau sinh < 6 tháng.
- Viên thuốc chỉ có progestin đơn thuần (POPs): đòi hỏi phải uống thuốc đều đặn và đúng giờ - thích hợp cho phụ nữ đang cho con bú.
Chống chỉ định: Có thai, ung thư vú, bệnh gan nặng, bệnh lý tim mạch và đông máu, nguy cơ cao của bệnh mạch vành, đái tháo đường có biến chứng, tăng huyết áp nặng, đau nửa đầu, Lupus ban đỏ hệ thống.
Cách uống: mỗi ngày 1 viên, phải uống vào một giờ nhất định, theo chiều mũi tên trên vỉ thuốc.
- COCs: Khi hết vỉ thuốc, phải uống viên đầu tiên của vỉ tiếp theo vào ngày hôm sau dù đang còn kinh (với vỉ 28 viên) hoặc nghỉ 7 ngày rồi dùng tiếp vỉ sau dù đang còn kinh (với vỉ 21 viên).
- POPs: dùng vỉ kế tiếp ngay sau khi hết vỉ đầu, không ngừng giữa hai vỉ. Nếu uống thuốc trễ từ 3 giờ trở lên phải được xử trí như quên thuốc 
Uống bù khi quên thuốc: 
- Đối với COCs:
Bắt đầu vỉ mới trễ 1- 2 ngày/ Quên 1 - 2 viên: uống bù viên quên và tiếp tục các viên tiếp theo của vỉ.
Bắt đầu vỉ mới trễ > 3 ngày/ Quên 3 viên/ Quên nhiều ngày liên tiếp trong tuần 1-2: uống bù viên quên và tiếp tục các viên còn lại, dùng biện pháp dự phòng trong 7 ngày. Nếu quan hệ trong 5 ngày trước đó thì dùng tránh thai khẩn cấp.
Quên > 3 viên trong tuần thứ 3: uống bù viên quên, uống hết các viên còn lại trong vỉ, bỏ 7 viên không chứa nội tiết ở vỉ 28 viên. Bắt đầu vỉ mới ngay, không ngừng thuốc. Dùng biện pháp dự phòng trong 7 ngày tới. Nếu quan hệ trong 5 ngày trước đó thì dùng tránh thai khẩn cấp.
- Đối với POPs:
Uống một viên ngay khi nhớ và tiếp tục uống mỗi ngày một viên như thường lệ.
Cần thêm biện pháp tránh thai hỗ trợ trong 2 ngày tiếp theo. Có thể cân nhắc thêm biện pháp tránh thai khẩn cấp nếu có nguy cơ cao..


Các thuốc tránh thai đường uống

-  Viên thuốc tránh thai khẩn cấp: 
Chỉ định với những phụ nữ sau giao hợp không được bảo vệ hoặc sử dụng biện pháp tránh thai thất bại, hoặc bị hiếp dâm.

Chống chỉ định: có thai.
Tác dụng phụ: ra huyết âm đạo bất thường, buồn nôn, nôn, căng ngực, nhức đầu, chóng mặt.
Cách sử dụng: cần được uống trong vòng 72 giờ sau giao hợp và không quá 2 lần/ 1 tháng . Với loại vỉ 1 viên uống 1 liều duy nhất, loại vỉ 2 viên uống hai lần, mỗi lần 1 viên cách nhâu 12 giờ hoặc uống 1 lần cả 2 viên. Nếu có nôn trong vòng 2 giờ sau uống thuốc, uống lại liều thuốc tránh thai khẩn cấp càng sớm càng tốt.
 

Hiện nay thuốc cấy tránh thai tại Việt Nam là Implanon: chứa 68 mg etonogestrel. Hạn dùng 3 năm.
Chỉ định: Phụ nữ trong tất cả độ tuổi muốn sử dụng một biện pháp tránh thai dài hạn và có hồi phục.
Chống chỉ định: Có thai, đang bị ung thư vú, xơ gan mất bù, xuất huyết âm đạo bất thường chưa được chẩn đoán nguyên nhân, lupus ban đỏ hệ thống, thuyên tắc phổi, thuyên tắc tĩnh mạch sâu, tai biến mạch máu não, thiếu máu cơ tim.

Hiện nay có DMPA (depot medroxygenprogesteron acetat) liều 150 mg, chứa nội tiết progestin giống progesterone tự nhiên không chứa estrogen, tác dụng tránh thai 3 tháng.
Chỉ định: Phụ nữ trong tất cả độ tuổi muốn sử dụng một biện pháp tránh thai dài hạn và có hồi phục.
Chống chỉ định: tương tự thuốc cấy tránh thai.

Dụng cụ tử cung chứa 52 mg levonogestrel, giải phóng 20ug hoạt chất/ ngày. Hiệu quả ngừa thai trong 5 năm.

Chỉ định: tất cả phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ.
Chống chỉ định: có thai, đang có tình trạng nhiễm khuẩn đường sinh dục, ra máu âm đạo chưa được chẩn đoán nguyên nhân, ung thư vú, ung thư đường sinh dục, đang bị thuyên tắc mạch, lupus ban đỏ hệ thống, xơ gan mất bù, chứng đau nửa đầu nặng.

Tài liệu tham khảo
1/  HƯỚNG DẪN QUỐC GIA VỀ CÁC DỊCH VỤ CSSKSS – 2016
2/  HƯỚNG DẪN ĐIỀU TRỊ TẬP 2 - 2019, BỆNH VIỆN HÙNG VƯƠNG
3/  BÀI GIẢNG SẢN PHỤ KHOA TẬP 2 – 2018 – ĐH Y DƯỢC TP HỒ CHÍ MINH


Khoa Phụ, Bệnh viện Sản - Nhi An Giang