BỆNH VIỆN SẢN NHI AN GIANG PHẪU THUẬT GHÉP SỌ THÀNH CÔNG MỘT TRƯỜNG HỢP KHUYẾT SỌ

Trong tháng 3 năm 2021, Bệnh viện Sản Nhi An Giang tiếp nhận trường hợp của bé G.B 6 tuổi đến khám vì khuyết sọ phần hộp sọ trái sau phẫu thuật mở sọ giải áp, lấy máu tụ dưới màng cứng thái dương- đính trái (T) cách nay 7 tháng được thực hiện tại Bệnh viện Sản Nhi An Giang, phần nắp sọ lấy ra được gửi bảo quản trong tủ đông -37oC tại Bệnh viện Đa Khoa Trung Tâm An Giang.

Bé B đến khám trong tình trạng tỉnh táo, phát triển tâm thần vận động tốt, vết mổ cũ lành tốt, hộp sọ khuyết một mãng xương vùng bán cầu (T). Sau khi thăm khám và kết hợp hình ảnh CT-scan sọ não, các bác sĩ quyết định ghép sọ lại cho bé B.

Hình 1. CT-scan sọ não của bé B trước khi phẫu thuật

Kết quả CT-scan sọ não trước phẫu thuật của bé B cho thấy phần nhu mô não của bé đã phát triển lớn lấn ra ngoài chu vi của phần sọ khuyết, nắp sọ cần ghép có kích thước nhỏ hơn lỗ khuyết sọ nên trong quá trình phẫu thuật các bác sĩ đã dùng các nẹp titan làm cầu nối giữa hộp sọ và mảnh sọ rời được ghép, nhằm cố định vững chắc, đồng thời không đè ép vào phần nhu mô bên dưới.

Sau phẫu thuật, bé tỉnh táo, không có các triệu chứng của tăng áp lực nội sọ, hộp sọ tròn đều, tự sinh hoạt bình thường.

Hình 2. Hình ảnh trước phẫu thuật (A) và sau phẫu thuật ghép sọ của bé B

Hình 3. Hình ảnh Xquang sọ sau phẫu thuật

Tạo hình khuyết hổng xương sọ (Cranioplasty) là phẫu thuật sửa chữa một khuyết hổng xương sọ có thể do bẩm sinh, sau chấn thương sọ não, sau các phẫu thuật mở sọ giải áp, phẫu thuật cắt u xương sọ, viêm tiêu xương sọ…

Hai phương pháp chính tạo hình khuyết hổng xương sọ là:

– Ghép sọ bằng vật liệu nhân tạo (xi măng sinh học, vật liệu PEEK, vật liệu carbon, vật liệu titanium…).

– Ghép sọ tự thân: là phương pháp có nhiều ưu điểm nổi trội như

            + Tính thẩm mỹ cao, độ cong và kích thước vừa khít.

            + Luôn sẵn có.

            + Rẻ tiền.

Trong trường hợp của bé B sau khi phẫu thuật lần đầu mở sọ giải áp, lấy máu tụ dưới màng cứng, nắp sọ được bảo quản tốt nên các bác sĩ đã lựa chọn phương pháp ghép sọ tự thân.

Do quá trình hồi phục chờ đến lúc ghép sọ lại được cần thời gian dài, việc không có nắp sọ không ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt thường ngày nên một số trường hợp bệnh nhân và người nhà không đến ghép lại nắp sọ. Điều đó vô tình có thể dẫn đến nhiều hậu quả đáng tiếc như nắp sọ không được bảo vệ khi bị chấn thương, hội chứng khuyết sọ (đau đầu, chóng mặt khi thay đổi tư thế, giảm trí nhớ). Ba lý do chính cần phải ghép sọ lại trên bệnh nhân khuyết sọ đã hồi phục tốt là:

  1. Bảo vệ não.
  2. Tránh được hội chứng khuyết sọ, động kinh, chậm phát triển tâm thần và vận động.
  3. Thẩm mỹ.

Nhiều nghiên cứu khuyến cáo phẫu thuật đặt lại bản sọ tự thân tốt nhất nên được thực hiện trong khoảng từ 3 đến 9 tháng sau mở sọ lần đầu, tùy từng người bệnh. Khoảng thời gian giữa hai cuộc phẫu thuật càng dài thì nguy cơ viêm rò, tiêu sập xương sọ sau phẫu thuật đặt lại bản sọ càng lớn. Đối với các trường hợp viêm rò, tiêu sập xương sọ sau ghép, sẽ được tiến hành ghép sọ bằng vật liệu nhân tạo sau khi tình trạng viêm tại chỗ đã ổn định.

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

  1. Nguyễn Quang Hiền, Nguyễn Điền Tuấn, Lê Thái Long, Lê Tấn Nẫm (2006), “Phẫu thuật tạo hình khuyết hổng vòm sọ bằng mãnh ghép tự thân bảo quản -33oC tại bệnh viện Đa Khoa Trung Tâm An Giang”.
  2. Nguyễn Công Tô, Nguyễn Đình Hưng (2005), “Tạo hình khuyết vòm sọ bằng xương sọ tự thân bảo quản lạnh sâu”, Tạp chí Y học thực hành (7), tr 50-52.